چطور مطمئن شوم نماینده‌ی مهاجرتی‌ام مجوز دارد؟

چرا این موضوع الان مهم است

از ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ اداره مهاجرت کانادا می‌تواند کسانی را که بدون مجوز در ازای پول مشاوره‌ی مهاجرتی یا شهروندی می‌دهند، یا آگاهانه اطلاعات نادرست در پرونده‌ی موکل‌شان می‌گذارند، جریمه کند. جریمه‌ها از ۵٬۰۰۰ و ۱۵٬۰۰۰ دلار شروع می‌شود و با تکرار تخلف تا ۱٫۵ میلیون دلار می‌رسد. نام جریمه‌شدگان هم منتشر می‌شود. این برای متقاضیان خبر خوبی است، اما جریمه گریبان نماینده را می‌گیرد، نه شما را. خطر شما چیز دیگری است و قدیمی‌تر: اگر به کسی پول بدهید که مجوز ندارد، اداره مهاجرت با او کار نمی‌کند و درخواست شما ممکن است برگردانده یا رد شود. و هرچه دیگران در فرم‌های شما نوشته باشند، مسئول هر پاسخ خودتان هستید.

پس سؤال عملی ساده است: پیش از پرداخت پول، از کجا بفهمید این شخص اجازه‌ی این کار را دارد؟

چه کسی می‌تواند برای مشاوره‌ی مهاجرتی پول بگیرد

قاعده‌ی اداره مهاجرت سه گروه دارد. نماینده‌ی پولی باید یکی از این‌ها باشد:

وکیل یا کارشناس حقوقی (پارالیگال) که عضو معتبر یکی از کانون‌های وکلای استانی یا سرزمینی کانادا باشد (پارالیگال فقط در انتاریو)؛
سردفتر (نوتر) که عضو معتبر اتاق سردفتران کبک باشد؛ یا
مشاور مهاجرت یا شهروندی که عضو معتبر کالج مشاوران مهاجرت و شهروندی کانادا (College of Immigration and Citizenship Consultants) باشد.

«پولی» معنای گسترده‌ای دارد. اگر به هر شکلی در ازای کمک به کسی چیزی بدهید، اداره مهاجرت او را نماینده‌ی پولی می‌داند که باید مجوز داشته باشد. این قاعده به محل اقامت شخص کاری ندارد، در کانادا یا خارج از آن. مؤسسه‌ای در تهران، استانبول یا دبی که برای آماده کردن درخواست کانادا از شما پول می‌گیرد، زیر این قاعده نماینده‌ی پولی است، و در دستورالعمل جریمه‌ها آمده است که هم جریمه و هم انتشار نام برای افراد خارج از کانادا هم اعمال می‌شود.

کمک بدون پول مجاز است. یکی از اعضای خانواده یا دوستی که هیچ پول یا چیز دیگری نمی‌گیرد می‌تواند نماینده‌ی شما باشد؛ او را هم با همان فرم IMM 5476 معرفی می‌کنید. برخی کمک‌ها اصلاً نمایندگی نیستند: کسی که فقط مدارک شما را ترجمه می‌کند، با اجازه‌ی شما وضعیت پرونده را چک می‌کند، در استفاده از وب‌سایت کمکتان می‌کند یا بلیت سفرتان را می‌گیرد، نماینده نیست، به شرطی که دربارهٔ برنامه‌ی مهاجرتی به شما مشاوره ندهد، درخواست را پر یا به‌روز نکند و به جای شما عمل نکند. کارمندان مرکز درخواست ویزا هم در همین دسته‌اند.

چطور نماینده را در فهرست‌ها پیدا کنید

نام کامل، نهاد ناظر و شماره‌ی مجوز را بخواهیدنماینده‌ی دارای مجوز می‌تواند بگوید کدام نهاد بر کار او نظارت می‌کند. نام را دقیقاً همان‌طور که روی مجوز آمده بنویسید.
در فهرست درست جست‌وجو کنیدبرای مشاور، فهرست عمومی کالج مشاوران مهاجرت و شهروندی را جست‌وجو کنید. برای وکیل یا پارالیگال انتاریو، به کانون وکلای همان استان یا سرزمینی که مجوزش را داده مراجعه کنید؛ صفحه‌ی «آیا نماینده‌ی شما مجوز دارد» در سایت اداره مهاجرت به هر یک پیوند داده است. برای سردفتر کبک، فهرست اتاق سردفتران را ببینید.
وضعیت را تأیید کنیددنبال ثبتی باشید که نشان دهد شخص عضو معتبر (member in good standing) است. اداره مهاجرت بی‌پرده می‌گوید: اگر عضو معتبر نیستند، از خدماتشان استفاده نکنید.
نام را با کسی که با او سر و کار دارید تطبیق دهیدکسی که نامش روی فرم استفاده از نماینده می‌آید باید همان کسی باشد که به شما مشاوره می‌دهد و پرونده را امضا می‌کند، نه نام یک شرکت یا یک دستیار.

فرم IMM 5476 چه کاری می‌کند

با فرم استفاده از نماینده (Use of a Representative, IMM 5476) به اداره مهاجرت می‌گویید چه کسی نماینده‌ی شماست. فرم باید به امضای نماینده برسد. در درخواست آنلاین آن را بارگذاری می‌کنید؛ در درخواست کاغذی به دفتری که در راهنمای شما آمده می‌فرستید. اگر قبلاً درخواست داده‌اید، آن را از طریق فرم وب اداره مهاجرت، یا برای پرونده‌ی کاغذی با پست به دفتر رسیدگی‌کننده می‌فرستید. این فرم برای درخواست گذرنامه به کار نمی‌رود. فرزند وابسته‌ی ۱۸ سال و بالاتر که او هم نماینده دارد، نسخه‌ی جداگانه‌ی خودش را پر می‌کند.

از نسخه‌ی جاری فرم استفاده کنید. صفحه‌ی فرم می‌گوید نسخه‌ی 11-2025 نسخه‌ی جاری است و نسخه‌های قبلی فقط تا ۱۲ مارس ۲۰۲۶ پذیرفته می‌شدند.

هر وقت بخواهید می‌توانید نماینده را تغییر دهید یا لغو کنید: یک فرم IMM 5476 جدید پر کنید و از طریق فرم وب بفرستید. اگر فهمیدید کسی که تعیین کرده‌اید مجوز ندارد، صفحه‌ی شکایت اداره مهاجرت می‌گوید درخواستتان را به‌روز کنید و نماینده را لغو کنید.

نشانه‌های خطری که اداره مهاجرت خودش فهرست کرده

صفحه‌های اداره مهاجرت دربارهٔ نمایندگان دو رفتار را نشانه‌ی تقلب می‌دانند: نماینده‌ای که به شما می‌گوید دروغ بگویید، و نماینده‌ای که خدمات رایگان تبلیغ می‌کند و بعد پول می‌خواهد. ارائه‌ی مدرک جعلی یا دروغ در درخواست برای خود متقاضی عواقب جدی دارد، نه فقط برای مشاور. جدا از این دو، یک واقعیت را به یاد داشته باشید: هیچ نماینده‌ای دربارهٔ درخواست شما تصمیم نمی‌گیرد. تصمیم را افسر اداره مهاجرت می‌گیرد و هیچ‌کس نمی‌تواند نتیجه را قول بدهد.

نماینده‌ی پولی‌ای که از امضای IMM 5476 سر باز می‌زند، از شما می‌خواهد بگویید درخواست را خودتان آماده کرده‌اید، یا می‌خواهد پول بگیرد اما نامش جایی نباشد، در واقع از شما می‌خواهد او را از اداره مهاجرت پنهان کنید. جریمه‌های جدید دقیقاً برای همین الگو ساخته شده‌اند.

کجا شکایت کنید و چه بر سر نماینده می‌آید

صفحه‌ی شکایت اداره مهاجرت مسیر را مشخص کرده است. از مشاور، به کالج شکایت کنید. از وکیل، به کانون وکلای استان یا سرزمین، و از سردفتر کبک به اتاق سردفتران؛ از پارالیگال انتاریو، به کانون وکلای انتاریو (Law Society of Ontario). اگر مشکل با کارمندِ یک نماینده‌ی دارای مجوز است، اول با کارفرمای او در میان بگذارید و بعد با نهاد ناظر آن کارفرما. برای تقلب احتمالی از سوی هر کسی، با مجوز یا بی‌مجوز، اداره مهاجرت می‌خواهد از طریق فرم وب به خودش و همچنین به آژانس خدمات مرزی کانادا خبر بدهید.

بر اساس مقرراتی که از ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ اجرایی شده، نماینده‌ای که تخلفش ثابت شود ابلاغ تخلف می‌گیرد، ۳۰ روز وقت دارد جریمه را بپردازد یا از بازبین مستقل بازبینی بخواهد، و بعد نامش با نوع تخلف، مبلغ و وضعیت پرداخت در وب‌سایت اداره مهاجرت فهرست می‌شود. اداره مهاجرت انتظار دارد فهرست عمومی پس از صدور نخستین جریمه‌ها در ۲۰۲۷ راه بیفتد.

نکته‌ای برای متقاضیان داخل ایران

بسیاری از خانواده‌ها درخواست کانادا را از ایران و با کمک مؤسسه‌های محلی آماده می‌کنند. در قانون کانادا چیزی مانع گرفتن کمک در ایران نیست، اما همان معیار برقرار است: اگر مؤسسه از شما پول می‌گیرد و در یکی از سه فهرست بالا نیست، اداره مهاجرت آن را بدون مجوز می‌داند. بپرسید چه کسی IMM 5476 را امضا می‌کند. اگر پاسخ «هیچ‌کس» یا «شما مثل این‌که خودتان درخواست داده‌اید اقدام می‌کنید» است، مؤسسه در واقع نماینده‌ی پولیِ اعلام‌نشده پیشنهاد می‌کند. حالا که قاعده‌های جدید به افراد خارج از کانادا هم می‌رسد، این انتخاب برای آن‌ها هم عاقبت دارد؛ برای شما همیشه داشته است.

فقط اطلاعات عمومی. این مطلب مشاورهٔ حقوقی نیست. قوانین و دستورالعمل‌های مهاجرتی تغییر می‌کنند و نتیجه به شرایط هر پرونده بستگی دارد.

چطور مطمئن شوید نماینده‌ی مهاجرتی‌تان واقعاً مجوز دارد.