آیین‌نامه‌ها از ۳ نوامبر اجرا شد
اداره‌ی مهاجرت کانادا (IRCC) در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد آیین‌نامه‌های تازه ذیل قانون «تقویت نظام مهاجرت و مرزهای کانادا» (لایحهٔ C-12، قانون از ۲۶ مارس ۲۰۲۶) همان روز اجرا شده است. پیش‌نویس آن‌ها ژوئن ۲۰۲۶ در بخش اول روزنامهٔ رسمی کانادا برای اظهار نظر منتشر شده بود و به گفتهٔ اداره‌ی مهاجرت متن نهایی ۴ نوامبر در بخش دوم منتشر می‌شود. همان روز اداره‌ی مهاجرت دستورالعمل‌های اجرایی تازه و به‌روزشده‌ای برای نظام پناهندگی داخل کانادا منتشر کرد و دستورالعمل پذیرش درخواست‌های انسانی و دلسوزانه (H&C) را نیز بر اساس تغییرات بخش ۲۵ قانون به‌روز کرد. مطلب پیشین ما به مهلت ۲ نوامبر پرتال برای درخواست‌های نیمه‌کاره پرداخته بود.
برای زمینه: اداره‌ی مهاجرت می‌گوید از ژانویه تا اوت ۲۰۲۶ شمار درخواست‌های پناهندگی در کانادا نسبت به همان ماه‌های ۲۰۲۵، ۵۲ درصد و نسبت به ۲۰۲۴، ۶۸ درصد کمتر بوده است.
درخواست داخل کانادا اکنون چگونه ثبت می‌شود
مرحلهٔ پرتال و مرحلهٔ حضوری اکنون معنای قانونی متفاوتی دارند:
- ثبت در پرتالفرد در پرتال اداره‌ی مهاجرت به پرسش‌ها پاسخ می‌دهد و مدارک را بارگذاری می‌کند. از نظر قانونی این کار «ارائهٔ مدارک یا اطلاعات به قصد درخواست پناهندگی» طبق بند اصلاح‌شدهٔ ۱۰۰(۴) قانون است. هنوز درخواستی ثبت نشده است.
- جلسهٔ حضوریپس از کامل‌شدن اطلاعات، اداره‌ی مهاجرت جلسهٔ تعیین واجد شرایط بودن را در یک دفتر محلی تعیین می‌کند. درخواست همان‌جا در برابر افسر ثبت می‌شود؛ افسر بیومتریک می‌گیرد، مدارک را ضبط می‌کند و دربارهٔ قابل‌پذیرش بودن متقاضی و واجد شرایط بودن درخواست برای ارجاع به هیئت مهاجرت و پناهندگی (IRB) مصاحبه می‌کند.
- تکمیل درخواستبرای درخواست‌های واجد شرایط ارجاع، متقاضی ۶۰ روز وقت دارد درخواست کامل و مدارک لازم را ارسال کند و با درخواست خود یک بار تمدید ۳۰ روزه می‌گیرد.
سیاست عمومی‌ای که اجازه می‌داد درخواست بدون حضور شخصی ثبت شود ۳ نوامبر لغو شد. درخواست با پست پذیرفته نمی‌شود؛ کسانی که به دلایل دسترسی نمی‌توانند از پرتال استفاده کنند می‌توانند با ایمیل از اداره‌ی مهاجرت بستهٔ کاغذی بخواهند. اداره‌ی مهاجرت دیگر سند تأیید دریافت درخواست (Acknowledgement of Claim) صادر نمی‌کند؛ پس از جلسه، متقاضی سند شناسایی متقاضی حفاظت پناهندگی (Refugee Protection Identity Document) می‌گیرد. درخواست پناهندگی همچنان هزینه ندارد.
قاعده‌های یک‌سال و ۱۴ روز و استثناهای آن‌ها
قانون دو زمینهٔ تازه برای واجد شرایط نبودن اضافه کرده که اداره‌ی مهاجرت آن را برای درخواست‌های ثبت‌شده از ۳ ژوئن ۲۰۲۵ به بعد اعمال می‌کند: درخواستی که بیش از یک سال پس از نخستین ورود فرد به کانادا (برای ورودهای پس از ۲۴ ژوئن ۲۰۲۰) ثبت شود، یا ۱۴ روز یا بیشتر پس از ورود از ایالات متحده از جایی غیر از گذرگاه‌های رسمی زمینی، برای ارجاع به هیئت واجد شرایط نیست.
آیین‌نامه اکنون دو استثنا را مشخص می‌کند. طبق بخش 159.002، این قاعده‌ها برای متقاضیان زیر ۱۸ سالی که در کانادا پدر یا مادر یا بزرگسال مسئول قانونی ندارند اعمال نمی‌شود. طبق بخش 159.001، اگر ثبت در پرتال پیش از سالگرد یک‌سالگی ورود انجام شده باشد، قاعدهٔ یک‌سال درخواست را نمی‌گیرد؛ دستورالعمل اداره‌ی مهاجرت ثبت تا ساعت ۲۳:۵۹ به وقت اقیانوس آرام در روز سالگرد را معتبر می‌داند. دربارهٔ توافق کشور ثالث امن کانادا و ایالات متحده، دورهٔ ۱۴ روزهٔ پروتکل تکمیلی اکنون از زمان ثبت آنلاین شروع می‌شود و برای استثنای عضو خانواده، درخواست آن خویشاوند باید «واجد شرایط ارجاع» شناخته شده باشد، نه لزوماً ارجاع شده باشد. اداره‌ی مهاجرت می‌گوید این در عمل تغییری ایجاد نمی‌کند.
مرحلهٔ بررسی پیش از ارجاع و قواعد تازهٔ انصراف
درخواست‌های واجد شرایط اکنون پیش از ارجاع «مشمول بررسی بیشتر» هستند. آیین‌نامه برای بررسی‌های امنیتی، کیفری، قابل‌پذیرش بودن و سلامت برنامه در این مرحله مهلت زمانی تعیین کرده است؛ درخواست‌های ناقص یا بی‌پاسخ ممکن است برای تعیین «رهاشده» ارجاع شوند؛ و برای افراد زیر ۱۸ سال و کسانی که روند را نمی‌فهمند، نمایندهٔ تعیین‌شده زودتر منصوب می‌شود. انصراف اکنون به مرحلهٔ درخواست بستگی دارد:
| مرحله | نوع انصراف | اثر بر درخواست آینده |
|---|---|---|
| پیش از تصمیم واجد شرایط بودن | انصراف اداری با فرم اداره‌ی مهاجرت (در گذرگاه مرزی هم ممکن است) | انصراف طبق جزءبند ۱۰۱(۱)(c) شمرده نمی‌شود؛ درخواست بعدی به این دلیل غیرواجد شرایط نمی‌شود |
| واجد شرایط شناخته شده، هنوز ارجاع نشده | انصراف وزارتی طبق بند تازهٔ ۱۰۲.۲(۱)، با درخواست از طریق فرم وب اداره‌ی مهاجرت | انصراف شمرده می‌شود؛ درخواست بعدی طبق جزءبند ۱۰۱(۱)(c) غیرواجد شرایط خواهد بود |
| ارجاع‌شده به هیئت | انصراف در شعبهٔ حفاظت از پناهندگان | انصراف شمرده می‌شود؛ درخواست بعدی غیرواجد شرایط خواهد بود |
انصراف وزارتی به فرم امضاشده‌ای نیاز دارد که تأیید می‌کند متقاضی پیامدها، از جمله احتمال ناچاری به ترک کانادا، را می‌داند و فقط وقتی اداره‌ی مهاجرت آن را بپذیرد اثر دارد. درخواستی که این‌گونه منصرف‌شده اعلام شده با درخواست از طریق فرم وب می‌تواند بازگردانده شود؛ درخواست دوم پس از یک رد به شرایط استثنایی و مدارک تازه نیاز دارد.
درخواست انسانی: منع ۱۲ ماهه اکنون از رأی دادگاه فدرال هم شمرده می‌شود
دستورالعمل به‌روزشدهٔ پذیرش درخواست‌های انسانی، منع ۱۲ ماهه برای پناهجویان ناموفق را از آخرینِ سه تاریخ می‌شمارد: تصمیم شعبهٔ حفاظت از پناهندگان، تصمیم شعبهٔ تجدیدنظر پناهندگان، یا رد اجازهٔ تجدیدنظر قضایی یا رد تجدیدنظر قضایی در دادگاه فدرال دربارهٔ آن درخواست. دستورالعمل این مثال را می‌آورد: رأی منفی دادگاه فدرال در ۲۰ فوریهٔ ۲۰۱۸، منع را تا ۱۹ فوریهٔ ۲۰۱۹ برقرار نگه می‌دارد. این منع برای درخواستی که پس از استماع شواهد ماهوی منصرف‌شده یا رهاشده اعلام شود نیز اعمال می‌شود. استثناها برقرار است: خطر جانی به دلیل در دسترس نبودن درمان کافی در کشور مبدأ، و منافع عالیهٔ کودک زیر ۱۸ سالی که مستقیم از اخراج متأثر می‌شود.
متقاضیان و خانواده‌ها چه کنند
تأییدیهٔ ثبت در پرتال و تاریخ آن را نگه دارید؛ برای قاعدهٔ یک‌سال همین تاریخ ملاک است. در جلسهٔ تعیین واجد شرایط بودن حاضر شوید؛ تا آن زمان درخواستی وجود ندارد. پس از واجد شرایط شناخته شدن، مهلت ۶۰ روزه را در نظر داشته باشید و اگر به تمدید یک‌باره نیاز دارید کتبی از اداره‌ی مهاجرت بخواهید. فرم انصراف را بی‌آنکه بدانید انصراف وزارتی هر درخواست آینده را غیرواجد شرایط می‌کند امضا نکنید. پناهجویان ناموفقی که به درخواست انسانی فکر می‌کنند باید ۱۲ ماه را از آخرین تصمیم منفی، از جمله رأی دادگاه فدرال، بشمارند. تا صبح امروز، هیئت مهاجرت و پناهندگی اطلاعیهٔ رویه‌ای تازه‌ای دربارهٔ این تغییرات منتشر نکرده است.
منابع رسمی
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: اطلاعیهٔ خبری، نوسازی نظام پناهندگی (۳ نوامبر ۲۰۲۶)
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: توضیح تکمیلی، نوسازی نظام پناهندگی
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: تغییرات روند پناهندگی کانادا در ۲۰۲۶
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: به‌روزرسانی اجرایی، دستورالعمل‌های تازه و به‌روزشدهٔ نظام پناهندگی داخل کانادا
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: درخواست‌های حفاظت پناهندگی داخل کانادا، پذیرش
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: واجد شرایط بودن برای ارجاع به هیئت
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: انصراف و بازگرداندن درخواست پیش از ارجاع
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: به‌روزرسانی اجرایی، صفحهٔ پذیرش درخواست‌های انسانی
- اداره‌ی مهاجرت کانادا: درخواست‌های انسانی، پذیرش و کسانی که می‌توانند درخواست دهند